Forex İşlemi Nedir?

Genel Açıklama

AFB, iki para birimi arasındaki döviz kuru üzerinde spekülasyon yapmak isteyen bireyler, tanıtım aracıları ve finansal kuruluşlar için çevrimiçi bir işlem platformu sunar. Böyle yaparak, işlemciler para birimlerinin değeri piyasa haberleri veya dünyada gelişen olaylarla lehlerine değiştiğinde kar elde etme umuduyla para birimlerini alır ve satarlar. Forex piyasası 1.7 trilyonun üzerindeki günlük hacmiyle dünyadaki en büyük piyasadır ve bu da onu işlem yapmak için dünyadaki en heyecan verici piyasalardan biri haline getirir.

Piyasa Saatleri

Gerçek bir 24 saatlik piyasa olan Forex işlemleri her gün Sidney’de başlar ve ilk olarak Tokyo, Londra ve New York olmak üzere her finans merkezinde iş günü ile birlikte başlar. Diğer tüm finansal piyasaların aksine, yatırımcılar ekonomik, sosyal ve politik olayların neden olduğu para dalgalanmalarına bu olaylar meydana geldiği anda (gündüz veya gece) yanıt verebilir.

İşlemler iki taraf arasında telefon üzerinden veya elektronik ağ aracılığıyla gerçekleştirildiğinden Döviz piyasası Tezgah Üstü (OTC) veya ‘bankalar arası’ piyasa olarak kabul edilir. Hisse senedi ve vadeli işlemler piyasalarında olduğu gibi işlemler borsa merkezli değildir.

Spot kur

Spot kur bir para biriminin başka bir para birimine göre ölçülen bugünkü piyasa fiyatıdır, örneğin bir ABD dolarının Japon Yeni cinsinden fiyatı. Tüm para birimlerinin ABD doları karşısındaki spot kurları temel olanlardır, kalanları çapraz kur olarak kabul edilir.

Mevcut para birimlerinin bazılarının majör olduğu söylenir; bunlar ABD doları (USD), avro (EUR), İngiliz sterlini (GBP), İsviçre frangı (CHF), Kanada Doları (CAD), Avustralya Doları (AUD) ve Japon yeni’dir (JPY).

Dealer’ınızdan fiyat istediğinizde (örn: EUR/USD), size iki farklı fiyat verir, örn: 1,2043 – 1,2048. Dealer açısından, "satın alma" ve "satma" olan bu iki rakam arasındaki farka alış-satış farkı (spread) denir. Bir avro almak isterseniz bu varsayımsal durumda 1,2048 USD ödemeniz gerekir ancak bir euro satmak isterseniz dealer’ınız tarafından size 1,2043 ödenir. Bu durumda “satın alma” ve “satma” arasındaki fark veya spread 0,0005 veya 5 pip’tir. Bir para biriminin alınması bir başka para biriminin satılması anlamına geldiğini unutmayın; alternatif olarak bir para biriminin satılması da başka bir para biriminin alınması demektir.

Forex İşleminin Avantajları

• 24-saat işlem

Forex piyasasının ana avantajı gerçekten 24 saatlik bir piyasa olmasıdır. Saat kaç olursa olsun dünyanın bir yerinde aktif olarak Forex işlemi yapan alıcılar ve satıcılar her zaman vardır. Bu şekilde yatırımcılar flaş haberlere anında yanıt verebilirler.

• Kaldıraçta artış

Aynı zamanda kredili menkul kıymet işlemleri olarak da adlandırılan kaldıraçlı işlem Forex piyasasındaki yatırımcılara yalnızca 1.000$'lık başlangıç teminatı ile 100.000$'a kadar işlem yapma imkanı sağlar. Forex fiyatlarındaki hareketler doğru bir şekilde öngörülürse daha yüksek borç/özkaynak oranının daha yüksek karlar sağladığını (veya tam tersini) unutmayın.

• Likidite

Forex piyasası dünyadaki tüm piyasalardan daha likittir çünkü daima para almak veya satmak isteyen aracılar/dealer’lar bulunmaktadır. Forex likiditesi özellikle de majör para birimleri için, yatırımcıların daima pozisyon açmasını veya kapamasını sağlayan fiyat istikrarının temin edilmesine, adil bir piyasa fiyatı alınmasına ve daha da önemlisi likide riskine karşı daha az savunmasız kalınmasına yardımcı olur.

• Düşük işlem maliyetleri

Forex piyasasına yatırım yapmak hem komisyonlar hem de işlem ücretleri açısından daha düşük maliyetlidir. Genel olarak bir FX işlemindeki alım-satım farkı genişliği bir hisse senedi işleminin 1/10'u genişliğindedir.

Forex Katılımcıları

• ticari bankalar
• para menkul kıymet borsaları
• dış ticaret operasyonları gerçekleştiren firmalar
• yatırım fonları
• aracı şirketler, özel kişiler

Bu piyasanın katılımcıları aşağıda belirtilmiştir: temel operasyonların ihracatçı ve ithalatçıların talimatları doğrultusunda gerçekleştirildiği büyük ticari bankalar, yatırım kuruluşları, sigorta ve emeklilik fonları ve özel yatırımcılar. Bu bankalar ayrıca operasyonları kendi imkanlarıyla faizli olarak gerçekleştirir, dolayısıyla büyük bankalardaki günlük operasyon hacimleri milyar dolarlara ulaşır. Bazı bankalar yalnızca spekülatif para operasyonları sebebiyle oluşturulan karın temel parçasını oluştururlar.

Bankaların dışında birçok banka, fon, komisyoncu kurum, işlem merkezleri, vs. arasında aracılık görevi üstlenen aracı kurumlar da piyasanın aktif katılımcılarıdır.

Ticari bankalar ve aracı kurumlar diğer aktif katılımcılar tarafından belirlenen fiyatlar altında para alım satımı ile ilgili operasyonları gerçekleştirmekle kalmaz, aynı zamanda kendi fiyatlarını da teklif ederler. Dolayısıyla, fiyatlandırma sürecini ve tüm piyasanın ömrünü aktif olarak etkilerler ve bu nedenle piyasa düzenleyicileri (market maker) olarak adlandırılırlar. Aktif katılımcılarının aksine pasif katılımcılar kendi kotasyonlarını teklif edemezler ve piyasanın aktif katılımcıları tarafından teklif edilen fiyatlarla para alım satımı yaparlar.

Piyasanın pasif katılımcıları genellikle aşağıdaki hedefler doğrultusunda hareket ederler: ihracat-ithalat sözleşmelerinin ödenmesi, yabancı sanayi yatırımları, yurt dışında şubelerin açılması veya ortak girişimlerin oluşturulması, turizm, kur farkları üzerine oynamak, kur risklerinden korunmak, vs.

Farklı ülkelerin Merkez bankaları FOREX’e bir kural olarak kar çıkartmak amacıyla gelmezler. Bunu genelde istikrar kontrolü veya ulusal para biriminin mevcut kurunun düzeltilmesi amacıyla yaparlar. Ulusal para biriminin mevcut kurunun düzeltilmesi ulusal ekonomi durumunu etkiler.

Merkez bankaları aynı zamanda ticari bankalar aracılığıyla para piyasalarında da görünürler. Bu bankaların temel hedefi kar değildir, karsız operasyonlar da onların kapsamına girmez. Dolayısıyla, merkez bankalarının müdahaleleri genelde maskelenir ve birkaç ticari banka aracılığıyla bir kerede gerçekleştirilir.

Farklı ülkelerin merkez bankaları müşterek olarak koordine edilen müdahaleler de gerçekleştirebilir. Aktif katılımcılar birkaç milyon dolarlık büyük meblağlı operasyonlar gerçekleştirirken, pasif katılımcılar de kredili işlemler (margin trade) yapabilir. Sermayeyi, bu mevduatın yüz katında geçici olarak işletme imkanına sahiptirler. Bu tür bir işlem küçük sermayeli iyi yatırımcıların para piyasasında yer almalarını ve böylece önemli kar elde etmelerini sağlar.

Piyasanın temel katılımcılarının yapısı bu piyasanın “ciddi işletmeler” tarafından ve ciddi amaçlar doğrultusunda kullanıldığını doğrular. Bu da tüm katılımcıların FOREX’i spekülatif amaçlar doğrultusunda kullanmadığı anlamına gelir. Daha önce de belirttiğimiz gibi, döviz kurlarının değişikliği ihracat-ithalat işlemlerinde büyük zararlara neden olabilir. Kur risklerinden korunmaya yönelik girişimler ihracatçıları ve ithalatçıları para piyasasının farklı araçlarına başvurmaya iter: forward işlemler, opsiyonlar, vadeli işlemler, vs.

Ayrıca, ihracat-ithalat işlemleri ile bağlantılı olmayan bir işletme de Para kurlarındaki değişiklikten ciddi zarara uğrayabilir. Bu nedenle FOREX’in incelenmesi her başarılı işletme için zorunlu bir unsurdur.